Yeşilova Höyüğü’nde 8 Bin 500 Yıllık Çipura Kalıntısı Bulundu

Yeşilova Höyüğü Kazı Heyeti Başkanı Doktor Öğretim Üyesi Zafer Derin, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Kültür ve Turizm Bakanlığı, Ege Üniversitesi, İzmir Büyükşehir ve Bornova belediyelerinin desteğiyle 2005 yılının başından bu yana bölgede kazı çalışmaları yürüttüklerini ve coğrafyanın bilinmeyen özelliklerini ortaya çıkarmaya devam ettiklerini belirtti.

Höyükteki kazılarda bölgenin mutfak kültürüne ilişkin bazı yeni buluntular elde ettiklerini kaydeden Derin, bunlardan birinin de 3-5 kilogram ağırlığında olduğu tahmin edilen 8 bin yıl öncesine ait bir çipuranın çene kemiği olduğunu söyledi.

Zafer Derin, o dönemde denizin Yeşilova’dan daha uzak olmasına rağmen ilk İzmirlilerin yüzünü suya döndüğünü ifade ederek, “İzmir deyince bugün de aklımıza balık, özellikle de çipura geliyor. Biz de 8 bin yıl öncesine ait çipura kemiklerini bu sene tespit etme olanağı bulduk. Günümüze ait bir çipura ile karşılaştırdığımızda oldukça büyük olduğunu anlıyoruz.” dedi.

– Nasıl yakaladılar, nasıl pişirdiler?

Balık kemiği üzerinde Ege Üniversitesi Tabiat Tarihi Müzesi yetkilileriyle çalıştıklarını dile getiren Derin, “Bizim dışımızda da özellikle bu konu üzerinde çalışan uzmanlar var. Buluntularla ilgili tahliller yapılıyor. Fiziksel olarak karşılaştırmalar yapılıyor, günümüz canlılarıyla karşılaştırılıyor ve kemiklerin hangi hayvanlara ait olduğu tespit ediliyor.” diye konuştu.

Zafer Derin, çipura kalıntısının bulunmasıyla birlikte akla, “nasıl avlandılar, nasıl pişirdiler” sorularının da geldiğini vurgulayarak, şu bilgileri verdi:

“Bu büyük bir balık. Büyük olasılıkla bunu yakaladılar ve yaşadıkları bölgeye getirdiler, yediler. Karada yaşasalar, tarımsal faaliyetlerini sürdürseler bile denize ulaşmak, deniz ürünlerinin tadına bakmayı istemişler. Zaman zaman balık kalıntılarına rastlıyorduk ancak çipuranın 8 bin yıldır burada varlığını sürdürmesi ve bölgede yaşayanların onu tanıması önemli. Nasıl avladıklarını tam olarak bilmiyoruz, belki kemikten yapılan oltalarla avladılar. Belki de sıkıştırdıkları balıkları ördükleri ağlarla yakaladılar. Nasıl yediklerini de bilmiyoruz. Olasılıkla diğer et türleri gibi ateşte ısıtarak yediklerini tahmin ediyoruz.”

İnsan yaşamını, hayvanları, bitkileri anlamaya yönelik çalışmaları sürdürecekleri dile getiren Derin, özellikle mutfak kültürünün çalışmalar arasında önemli bir yere sahip olduğunu ifade etti.

– “Denizden babam çıksa yerim”

Yeşilova Höyüğü Kazı Heyeti Başkanı Zafer Derin, bundan 8 bin yıl önce yaşayanların da “Denizden babam çıksa yerim” anlayışıyla hareket ettiğini dile getirerek, “Bu balık 8 bin yaşında ve gerçekten Ege Bölgesi’nde bulunmuş en eski çipura örneği. Başka örnekler de var, kum midyelerini toplayıp yemişler, istiridye ve deniz minaresi, yedikleri diğer deniz ürünleri. Günümüzde bunlar çok pahalı ama ilk İzmirliler o dönemin lezzetiyle deniz ürünlerini tüketmişler.”  (AA)

Egede İzmir Haber

5 Bin Yaşındaki İskeletlerde Ataların İzleri Aranıyor

Yeşilova Höyüğü Kazı Heyeti Başkanı Yrd. Doç. Dr. Zafer Derin, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Anadolu’nun tarihi en eskiye dayanan kazı alanları arasında yer alan Bornova’daki Yeşilova Höyüğü’nde bulunan 5 bin yıllık şakak kemiği üzerinde ABD’li bilim insanlarının çalışma yürüttüğünü belirtti.

Bölgenin tarihine ışık tutması beklenen buluntunun üzerindeki DNA izinin yetersiz görülmesi üzerine yeni örnekler istendiğini dile getiren Derin, kazı alanından çıkardıkları 5 bin yıllık 3 iskeletten daha örnekleri inceleme için bu ülkeye gönderdiklerini ifade etti.

Derin, bu örneklerin uygun bulunduğunubelirterek, şu bilgileri verdi:

“Tarihi kazılarda antik DNA metodu son dönemde yaygınlaştı. Yeşilova Höyüğü’nden çıkan iskeletlerde de bu çalışmanın yapılmasını istedik. İlk örnekte bazı kirlenmelerden dolayı DNA izi sağlıklı değildi. Yeni örneklerde ise antik DNA keşfedildi. Bilim insanlarının yaptığı çalışma sonrası tarihi bilgiler elde edeceğimize inanıyoruz. Biz aslında burada sadece buluntular üzerinde çalışmıyoruz. Bizzat insan kalıntıları üzerinde de çalışmalar yürütüyoruz. Ancak DNA analizleri bize önemli bilgiler verecek.”

Antik DNA çalışmasının İzmir’in, Anadolu’nun tarihine inmek için bir fırsat olacağı bilgisini veren Derin, “Temel hedefimiz insanı anlamak. Binlerce yıl önce burada yaşayan, yerleşen insan topluluklarının kim olduğunu öğrenmek.” ifadelerini kullandı.

Derin, iskeletleri çok titiz çalışmalar sonucu ortaya çıkardıklarını, diş hekimlerinin kullandığı incelikte aletlerle çalıştıklarını dile getirerek bulunan iskelet örneklerinin genelde “vücut bütünlüğünün korunduğu” bilgisini verdi.

– Antik DNA çalışmaları İzmir’de yapılacak

Bugüne kadar antik DNA için kemiklerden alınan küçük örnekleri ABD’deki üniversitelere gönderdiklerini kaydeden Zafer Derin, bundan sonra Türkiye’de de benzer araştırmaların yapılması için Dokuz Eylül Üniversitesi ile iş birliğine gideceklerini belirtti.

Derin, 2018 yılında doktora düzeyinde çalışmalar yapacak bilim insanı yetiştireceklerini ifade ederek, bölgede gelecekte Türk araştırmacıların “insanlık tarihi” için önemli bilgiler elde edeceklerine inandıklarını sözlerine ekledi.

– İzmir’in içindeki en eski yerleşim alanı

Yeşilova Höyüğü’nün 2003 yılında Bornova ilçesinde keşfedilmesiyle kentin tarihinin 8 bin 500 yıl öncesine dayandığı tespit edilmiş, Neolitik dönemden Roma dönemine kadar birçok kültürün bölgede yaşadığı anlaşılmıştı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı, İzmir Büyükşehir Belediyesi, Bornova Belediyesi ve Ege Üniversitesinin desteğiyle sürdürülen kazılarda, tarihi 8 bin 500 yıl öncesine dayanan ve deri işlemeciliğinde kullanılan çok miktarda taş ve kemik aletin yanı sıra Ana Tanrıça heykelinin yaklaşık 4 santimetre boyundaki başı, ayı heykelciği, 5 bin yıllık üzüm çekirdekleri gibi tarihe ışık tutan buluntulara rastlanmıştı.

Buluntular, günümüzden binlerce yıl önce yaşayan insanların günlük yaşamına ilişkin, mutfak kültüründen aile yapısına kadar birçok alanda yeni bilgiler sunmuştu. (AA)

İzmir’in en eski yerleşim alanı olarak bilinen ve tarihi 8 bin 500 yıl önceye uzanan Yeşilova Höyüğü’nde yaz dönemi kazıları kapsamında Neolitik Çağ’daki yaşamı yansıtan önemli buluntulara rastlandı.

Kazı Heyeti Başkanı Yrd. Doç. Dr. Zafer Derin, AA muhabirine yaptığı açıklamada, yaz dönemi sonuna kadar 200’den fazla buluntu çıkardıklarını, çok değerli buluntular arasında bölgede binlerce yıl önceki yaşama ilişkin ipuçları elde ettiklerini belirtti.

Ayı Heykelciği

Buluntular arasında en çok ilgi çekenlerden birinin yaklaşık 5 santim boyundaki pişirilmiş topraktan yapılma ve günümüzden 8 bin yıl öncesine tarihlenen ayı heykelciği olduğunu söyleyen Derin, “İzmir ve civarında yapılan kazılarda panterin, Anadolu parsının önemli bir hayvan figürü olarak yer aldığını görmüştük. Çatalhöyük kazılarında ise ayı figürüne rastlanmıştı. Anadolu’da bu dönemde hayvanlara olan ilgi çok fazla. Kimi zaman korku, kimi zaman da kutsallık içeren bağlantı var. Yeşilova Höyüğü’nde bulduğumuz küçük ayı heykelciği de bunu gösteren en eski örneklerden biri.” dedi.

Derin, eşine çok nadir rastlanabilecek 8 bin yıllık ayı heykelciğinin çocuklara yabanıl hayatı sevdirmek amacıyla “oyuncak” olarak kullanıldığını düşündüklerini bildirdi.

– Serçe formunda biberon

Derin, aynı kazılar kapsamında Yassıtepe Höyüğü’nde Tunç Çağı’na ait 5 bin yıllık serçe formundaki gagalı testi çıkarıldığını, bunun bebeklerin beslenmesinde kullanılmış olabileceğini söyledi. Dönem itibarıyla hayvan ve insan yaşamının çok iç içe olduğuna dikkati çeken Derin, “Küçük bir serçe kuşu gibi yapılmış gaga ağızlı testicik 5 bin yıl önce bebeklere su ya da süt vermek için kullanılmış olabilir. Hani çocuklara süt içirmek için anneler ‘bak kuş geliyor’ derler ya belki de bu binlerce yıl önceden gelen bir ifade.” diye konuştu.

– Binlerce yıllık ayı dişi ve ev heykeli

Neolitik Çağ’a ait bir başka buluntunun da küçük bir ev heykeli olduğunu, 8 bin yıllık buluntunun dönemin mimarisi hakkında bilgi verdiğini dile getiren Derin, şu değerlendirmede bulundu:

“Bu küçük heykel Ege’nin bir evi. Kutsal bir ev gibi. Evin bir köşesine konulmuş, tapınım görmüş, bereket ve doğurganlığı yansıtmış bir eser. O dönemin mimarı deneysel olarak bu çalışmayı yapmış ve günümüze miras bırakmış. Çünkü çatısı düz değil, eğimli ve bu da yağmurdan zarar görmemesi için

yapıldığını anlatıyor. Daha önce Batı Anadolu’daki Yunan tapınakları gibi yapılmış. İçindeki küçük boşluğa da bereket getirmesi için hububat konulmuş olabilir.”

Derin, Yassıtepe’de gerçek bir ayının 10-12 santimlik ön parçalayıcı dişini de kazılar sırasında çıkardıklarını belirterek, ölmüş ya da avlanmış bir ayıya ait buluntunun güç göstergesi için takı olarak kullanılmış olduğunu düşündüklerini kaydetti. (AA)

İzmir Haberleri