Yerli enerjiyi ithal ekipman ile üretmenin anlamı yok

29 Ocak 2021 tarih ve 3453 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararı ile alım garantilerine baz teşkil eden fiyatlarda dövizden TL’ye geçilirken, yeni dönemde rüzgâr türbininin tümünün yerli imal edilmesi durumunda uygulanan alım garantisinin yüzde 70 oranında düşürülmesinin, yerli üretimin cazibesini azaltıcı etki oluşturacağı belirtildi.

Geleceğini rüzgâr enerjisi sektöründe şekillendirmek isteyen gençlere online eğitim ve belgelendirme fırsatı sunan Windbaba’nın Stratejik Çözüm Ortağı ve Akredite Kobi Danışmanı Bülent Yüce, “Halen yerli aksam kullanılan santrallerde 3,7 USD cent/ kWh olan (Bugünkü kurla 26 kuruş/TL) alım garantisinin yeni sistemde 8 kuruş/TL’ye düşürülmesi, yatırımlarda yerli aksam kullanılmasının cazibesini azaltacaktır.” dedi.

Yerli enerjiyi ithal ekipman ile mi üreteceğiz?
30 Haziran 2021 ve sonrasında YEKDEM sistemine dahil olacak santrallerde rüzgâr türbinlerinde kullanılan yerlilik payının yüzde 70 oranında azaltıldığına dikkat çeken Yüce, şu değerlendirmeyi yaptı: “Yeni YEKDEM sisteminde üst limit 5,1 USD cent/kWh olarak belirlendi. Yerli katkı payı ise 8 kuruş/kWh olarak açıklandı. Bu durumda hem en üst limit geçerli olur ve hem de rüzgâr türbini komple yerli olursa, alınabilecek maksimum rakam 6,2 USDcent/kWh. Şu anda yerli kanat ve kule ile ulaşılan 8,7 USDcent/kWh satış fiyatı ile bile birçok proje finanse edilebilir değilken, yeni dönemde yerli aksam kullanmanın cazibesinin kalmayacağını söylememiz zor olmayacak. Bugüne kadar gerçekleşemeyen projelerin, bu yeni YEKDEM fiyatları ile gerçekleşmesi neredeyse imkânsız hâle geldi. Yatırımcılarımız yurt dışındaki finans kuruluşlarının cazibesine kapılırsa, aynı ürünü Türkiye’den temin etmek yerine, ithal etmek zorunda kalacaklar. Bu da ülkemizde yatırımını yapmış üretim şirketlerinin hacimlerini daraltacaktır. Bu durumda İzmir’de yapılan bir santralin kanatları, üç fabrikaya ev sahipliği yapan İzmir’den tedarik edilmek yerine Avrupa’dan ithal edilebilir. Yerli enerjiyi ithal santral ile üretmenin hiçbir anlamı olmaz. Yeni dönemde Türkiye’de konuşlu ve rüzgâr türbinlerine özel ekipman üreten firmaların varlıklarını sürdürebilmeleri için her yıl en az 1000 megavat kurulu gücün devreye alınması gerekiyor.”

Çıkış yolu offshore RES olabilir
Türkiye’nin son 15 yılda rüzgâr enerjisi kurulu gücünü 161 kat artırarak tüm dünyanın dikkatini çeken bir başarıya imza attığını hatırlatarak, bu ivmenin sürdürülebilir olmasının denizüstü (offshore) santraller ile birlikte her yıl en az bin Megavat kurulu gücün devreye alınması olacağını vurguladı.

Bugüne kadar YEKDEM ile üretici firmalara doğrudan destekleme yapılmadığını, üretilen elektrik üzerinden teşvik sağlandığını anımsatan Yüce, sektörün ivmesinin azalmaması için yapılması gerekenleri şöyle sıraladı:

“Yeni dönemde yenilenebilir enerji sektöründe üretim yapan, istihdam sağlayan şirketlere, üretim maliyetlerini düşürmelerine yardımcı olacak farklı teşvikler sağlanabilirse, üreticilerin hacim daralmasına rağmen ayakta kalmaları mümkün olabilir. Beklentiler, orta vadede rüzgâr enerjisi pazarının Orta Asya ve Kuzey Afrika’ya doğru kayacağı yönünde. Bu beklentiler gerçekleşirse, Türkiye’deki üreticiler de bu bölgelerde üretim yapmayı tercih edebilirler. Türkiye’nin bu işten kurtuluşu denizüstü (offshore) santraller olabilir. Çünkü bu santraller karadakilere göre daha pahalı türbin fiyatlarına sahip. Bu durum bir ölçüde üretim maliyetlerini kaldırabilir. Ancak ülkemizde 30 bin Megavat’ın üzerinde offshore RES potansiyeli olmasına rağmen uluslararası standartlara uygun rüzgâr ölçümü bile yapılabilmiş değil. 2017 yılında açılan offshore YEKA ihalesinde, süreçteki belirsizlikler ve düşük tavan fiyat nedeni ile başvuru dahi alınamadı. Yeni bir offshore YEKA’nın doğru bir şartname ile sektöre sunulması, ihalenin sonuçlanması ve türbin montajlarının başlaması en az 5 yıllık bir süre gerektirir.”

Kurulu güç 2030 yılında 25 bin MW’a ulaşacak
Türkiye Rüzgâr Enerjisi Birliği (TÜREB) verilerine göre, Türkiye’nin 2006 yılında sadece 51 MW olan rüzgâr enerjisi kurulu gücü, 2020 sonunda 9 bin 245 MW’a ulaştı. Kurulu gücün 2030 yılında 25 bin MW’a ulaşması öngörülüyor.

Türkiye’deki her beş rüzgâr santralinden birisine ev sahipliği yapan İzmir, 2020 yılı Temmuz ayı itibarıyla bin 806 MW kurulu güç ile Türkiye’de rüzgâr enerjisinin başkenti konumunda. Türkiye’de kurulu RES’lerin 2019 yılında ürettiği 20 milyar kWh’lık elektrik enerjisi ile Türkiye’nin 900 milyon dolarlık enerji ithalatının önüne geçilirken; bu enerji sayesinde spot piyasa fiyatları düşürülerek tüketicinin cebinden daha az para çıkması sağlandı.(İHA)

Yerli Enerjide Verim Arttıracak Buluş

Çeşitli moleküllerin sentezinden oluşan yeni malzemenin, jeotermalden elektrik üretimini yaklaşık yüzde 20 artırarak yıllık 180 milyon dolar civarında kazanç sağlaması bekleniyor.

İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü (İYTE) Malzeme Bilimi ve Mühendisliği Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Demir, AA muhabirine yaptığı açıklamada ,Türkiye’nin enerji ihtiyacını karşılamak için yurt dışından enerji ithal ettiğini, bunun önüne geçmek için yerli enerji kaynaklarının verimini artırmak için çalışmalar yürüttüklerini anlattı.

Jeotermalin Türkiye için önemli bir kaynak olduğunu belirten Demir, bu alandaki elektrik üretiminin verimini artırmak için 7 yıldır çalıştıklarını söyledi.

Prof. Dr. Demir, jeotermal tesislerinde karşılaşan en önemli sorunun “kabuklaşma” olduğuna dikkati çekerek, “Jeotermal akışkan (su ve buhar) yerin altında yüksek basınç ve sıcaklıkta çözünmüş minerallerden oluşmaktadır. Bunların yeryüzüne çıkartılması sırasında çökelme problemi meydana gelir. Çökelmeyle oluşan kabuklaşma jeotermal akışkanın geçtiği boruları tıkama noktasına getirir ve enerji performansını düşürür. Kabuklaşma borudan geçen suyun debisini düşürdüğü gibi boruların üzerinde yalıtkan bir tabaka bırakarak oradan istifade ettiğimiz enerji miktarını da düşürmektedir.” diye konuştu.

– Çaydanlık örneği

Günlük hayatta mutfakta kullanılan çaydanlıklarda da kabuk oluştuğuna değinen Prof. Dr. Demir, “Bu kabuk, kireç esaslı kalsiyum karbonat kabuklaşmasıdır. Bu kabuklaşmaya yönelik güzel çözümler var. Ancak elektrik üreten jeotermal sistemlerde gördüğümüz kabuklaşma daha farklıdır, silikat kabuklaşmasıdır ve çok daha inatçı, temizlemesi zor bir kimyasal yapıdır.” ifadelerini kullandı.

Polimerik moleküller sentezleyerek kabuklaşma oluşmasını azaltacak bir malzeme elde ettiklerini, bu malzemenin laboratuvar ortamında başarılı sonuçlar verdiğini anlatan Demir, şöyle devam etti:

“Türkiye’nin jeotermalden elektrik üretim kapasitesi günlük 1000 megavat civarındadır. Yaptığımız inhibitör kabuk miktarını yüzde 20 azaltmakla enerji performansını artırmaktadır. Bu da yıllık yaklaşık 180 milyon dolarlık bir kazanca tekabül etmektedir. Bu rakam bir megavat elektriğin bir saatlik ücreti ve verimin artırılmasıyla elde edilecek günlük fazladan 200 megavatlık elektrik göz önünde bulundurularak elde ediliyor.”

Demir, TÜBİTAK destekli projede elde edilen malzemenin üretim kapasitesinin artırılarak sahada kulanılacak miktarda üretilebileceğini sözlerine ekledi. (AA)