Torbalı’da domatesler güneşe serildi, ova kırmızıya büründü

Tarlada kurutulup daha sonra işletmelerde işlenen domatesler, ortalama 170 TL’den İtalya, Amerika, Hollanda ve Brezilya gibi çeşitli ülkelere ihraç ediliyor.
Torbalı ovasında yetişen ve nisan ayında ekimi, temmuzda ise hasadı yapılan domatesler kurutulmak üzere güneşe serildi. Kamyonlarla tarlaya taşınan domatesler, sabahın erken saatlerinden itibaren tarlaya gelen işçiler tarafından kesilerek beyaz örtüye diziliyor. Sıralanan domatesler, müşteri talebine göre kükürtlü veya tuzlu olarak 1 hafta güneş altında bekletilerek kurutuluyor.
Ovadaki 50 bin dönümlük arazide çalışan yaklaşık bin işçi, domatesleri kavurucu sıcağın altında seriyor. Kuruyan domatesler işlenmek üzere ilçedeki fabrikalara yönlendiriliyor. İşletmelerde işlenen domatesler ise ortalama 170 TL’den İtalya, Amerika, Hollanda ve Brezilya gibi çeşitli ülkelere ihraç ediliyor.
Kurutulan domateslerin dünyadaki 100 farklı ülkeye gönderildiğini söyleyen Torbalı Ticaret Odası Başkanı Abdulvahap Olgun, “Torbalı’da başlayan kuru domates üretimi yavaş yavaş ülke geneline yayılmaya başladı. Nem oranı ve güneş açısı domatesin kuruması açısından oldukça önemli. İşçi kardeşlerimiz tarafından ikiye bölünen domatesler, yaklaşık 7 gün boyunca güneşin altında kalıyor. Sonra toplanıyor ve işletmelere gönderiliyor. İşletmelerde de işlenip ihraç ediliyor. Tarıma dayalı sanayinin gelişmesini istiyoruz. Çünkü önemli bir ovanın üzerindeyiz ve çok sayıda fabrikamız var. Buradaki fabrikalarımız, burada yetişen ürünleri işleyip dünyaya ihraç etsin” diye konuştu.

“İtalyanlar kuru domatesimizi tercih ediyor”
Kuru domates için coğrafi işaret de aldıklarına değinen Olgun, “Literatürde artık ‘Torbalı kuru domatesi’ olarak geçiyor ve dünyanın her tarafında bu şekilde anılıyor. İtalyanlar kuru domatesi çok seviyor. İhracatta İtalya birinci sırada yer alıyor. Çünkü İtalyanlar bunu pizzada kullanıyor. Pizzaya tadını, lezzetini veren veya oradaki sosların temeli bizim domatesimiz. İtalyanlar özellikle bizim kuru domatesimizi tercih ediyorlar ve bu da dünyada büyük bir ilgi görüyor. Amerika Birleşik Devletleri ve Brezilya’da hamburger veya sandviçlerde kullanıyorlar. Son dönemde Hollanda’dan da çok büyük talep geldi. Hollandalılar salatada kullanıyorlar. Çiftçimiz de bu durumdan memnun” cümlelerine yer verdi.

“Rekoltede yükselme var”
Torbalı Ovası’nda bu yıl yaklaşık 50 bin dönümlük arazide domates ekildiğini aktaran Olgun, şunları kaydetti:
“Bunun tamamı kurutmalık değil, önemli bir kısmı salçaya, bir kısmı da kurutmaya gidiyor. Kurutmalığın payı gittikçe artmaya başladı, artması için de çalışmalar yapıyoruz. Ürettiği domatesin tamamını salçaya verdiği zaman fiyat düşüyor ama bir kurutma alternatifi ortaya çıktığı zaman ürünün değeri artıyor. Bu yıl rekoltede de bir yükselme var. Sezon geç başladı. Normalde biz bu görüntüleri Temmuz ayının başında yaşardık. Şuan Temmuz ayının sonunda başladı, Ağustos boyunca da devam edecek.”

“Hasatta yüzde 15’lik artış var”
Üretici Kemal Saygıner ise “Sezona 10 gün önce başladık. Geçen yıl aldığımız yağışların, özellikle Torbalı’daki yağmurların bereketini bu kez hasatta görüyoruz. Bu yıl önceki yıla göre hasatta yaklaşık yüzde 15’lik bir artış var. Her sabah yaklaşık 16 kamyon ve 320 kişilik ekibimizle sabah saat 5 gibi tarlada hasada başlıyoruz. Buraya gelen mallarımız kamyonlarla sergimize dökülüyor. Dökülen ürünlerimiz çalışanlarımız tarafından tek tek ortadan ikiye bölünüyor. Akşam saatlerinde ise bir gün önceden kesilmiş ve kurumaya hazır hale gelmiş ürünlerin toplanması gerçekleştiriliyor. Fabrikamıza gönderdiğimiz bu ham maddeyi tamburlar, bantlar ve sarsaklar aracılığıyla ön elemeden geçirip yabancı maddelerden arındırıyoruz. Ardından kafeslerde ve soğuk havalarda müşterilerimizden gelecek siparişleri bekletiyoruz” ifadelerini kullandı.

“600 ton civarında kuru domates elde etmeyi hedefliyoruz”
Fidanların Mart ayında tarlaya dikildiğini belirten Saygıner, “Bu yıl dikim sırasında yağmur dönemi yaşandı. İlk dikiliş zamanı sel olduğu için bir 10 gün ara verildi. Dolayısıyla dikim işlerinde 10 günlük bir gecikme oldu, bu da hasada 5 gün olarak yansıdı. Geçen yıl ayın 10’unda başlamıştık, bu yıl ise ayın 15’inde hasat sürecini başlatmış olduk. Ağustos sonu ve eylülün ilk haftasına kadar tarladaki hasat devam edecek. Dikim sırasına göre kademeli olarak bu süreç ilerler. 6 günde bir olmak üzere toplam 42 günlük bir kurutma sürecimiz var. Toplamda 9 bin ile 10 bin ton arasında yaş domates keserek yaklaşık 600 ton civarında kuru domates elde etmeyi hedefliyoruz” dedi.

Kuru domates ihracatı 100 milyon dolara koşuyor

Anadolu topraklarında yetişen, Anadolu güneşinde kurutulan domatesler; makarnalardan salatalara, kahvaltılardan çorbalara, pilavlardan et, tavuk ve balığa kadar geniş bir yelpazedeki yemeklere lezzet veriyor.
Kuru domatesin aynı zamanda şifa deposu olduğunu dile getiren Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Hayrettin Uçak, Ege Bölgesi’nin kuru domates üretim ve ihracatında lider konumda olduğunun altını çizdi.
Türkiye’nin 2021 yılında yaptığı 62 milyon dolarlık kuru domates ihracatının 60 milyon dolarlık büyük diliminin Ege İhracatçı Birlikleri üyelerince yapıldığı bilgisini veren Uçak, “Anadolu topraklarında yetişen 15 milyon ton taze domateslerden elde edilen kuru domatesleri ABD’den İtalya’ya, Kanada’dan Almanya’ya, Brezilya’dan Japonya’ya 100’den fazla ülkeye ihraç ediyoruz. 2021 yılı sonunda kuru domates ihracatımızı 100 milyon doların üzerine çıkarmayı hedefliyoruz” şeklinde konuştu.

AB’ye ihracatta kotalı GTİP’e girmek istemiyoruz
Türkiye’nin kuru domates ihracatının yüzde 42’sinin Avrupa Birliği ülkelerine yapıldığına temas eden Başkan Uçak sözlerini şöyle sürdürdü:
“Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde kuru domates ihracatında gümrük tarife istatistik pozisyonu (GTİP) değişikliği gündemde. GTİP değişikliği sonrasında AB’ye ihracatımız 8 bin 900 tonu geçtiği takdirde yüzde 14 gümrük vergisi gündeme gelecek. Bizim değerlendirmemize göre bu GTİP değişikliğine ihtiyaç yok. Kuru domates ihracatçıları olarak, Ticaret Bakanlığımızdan beklentimiz AB ile GTİP değişikliğine gidilmemesi konusunda müzakereler yapılması. Kuru domates ihracatında kullanılan tuz kuru domatese ayrı bir tat ya da aroma katmaktan öte, ürünü koruma amaçlı, bu nedenle GTİP değişikliğine gerek olmadığına inanıyoruz. Bu konuda Ticaret Bakanlığımızın eli güçlü. İhracatçılarımız beklentisine uygun bir sonuç elde edeceklerine inancımız tam.”

ABD ve İtalya ihracatta zirvede yer aldı
Türkiye, 2020 yılının ocak-ağustos döneminde 6,5 milyon dolarlık kuru domates ihraç ettiği ABD’ye 2021 yılının aynı döneminde yüzde 69’luk artışla 11 milyon 75 bin dolarlık kuru domates ihraç etti. ABD bu talebiyle İtalya’yı da geçerek Türk kuru domatesini en çok talep eden ülke oldu.
2021 yılının sekiz aylık döneminde Türkiye’den İtalya’ya yapılan kuru domates ihracatı yüzde 28’lik artışla 7,5 milyon dolardan, 9,6 milyon dolara çıkarken, Almanya 7 milyon dolarlık Türk kuru domatesi ithal etti.
İngiltere’ye 5,8 milyon dolarlık, Polonya’ya ise; 5,2 milyon dolarlık kuru domates ihraç ettik. Bu ülkeleri Hollanda, Belçika, Avustralya, Yunanistan ve Fransa izledi.

Kuru domates şifa deposu
Minerallerden zengin olan kuru domates, kalp sağlığını ve kemik dokusunu korurken, karaciğeri temizliyor, bağışıklığı güçlendiriyor. A, K ve C vitamini deposu olan kuru domates, kanser savaşçısı antioksidan zengini, göz sağlığını korurken, demir yetersizliğine bağlı kansızlığı ve anemiyi önleme kabiliyetine sahip.

Egede İzmir Haber

Kuru Domates İhracatının Merkezi İzmir’in Torbalı İlçesi

İlçede yetişen ve güneşte doğal yollarla kurutulan domatesler 60’ın üzerinde ülkeye ihraç edilirken, bu üründen yapılan domates sosu ise meşhur İtalyan pizzasının ana malzemesini oluşturuyor. Uzun yıllardır ilçede çiftçilerin domatesi doğal yöntemler ile güneşte kurutup ihraç etmesi, 2000’li yılların başlarında fabrikalaşmanın başlaması ile Torbalı kuru domatesi endüstriyel üretim zincirine dahil oldu.

Nisan ayında ekimi yapılan domates Temmuz ayında hasat edilmesiyle yeni bir heyecana sahne oluyor. Tarlalardan toplanan domatesler, kurutulup başka bir ürüne dönüşeceği geniş ovalara kamyonlarla getiriliyor. Sabahın ilk ışıkları ile mesaiye başlayan işçiler, domatesleri tek tek ikiye keserek, güneş ışığı, nem ve rüzgarın etkisiyle kuruması için beyaz örtünün üzerine seriyor.

Üzerine talebe göre kükürt veya tuz serpilen domatesler, yaklaşık 1 haftada kuruyarak paketlenmek üzere fabrikalara gönderiliyor. İhraç olan Torbalı kuru domatesi artık yerli halktan da talep görüyor. Daha çok meze olarak sofralarda kullanılan kuru domates pazarlarda ve marketlerde de yerini almış bulunmakta.

Türkiye’nin kurutulmuş domates ihracatının yüzde 95’ini karşılayan bölgede paketlenen ürünlerin başta Avrupa ülkeleri olmak üzere ABD ve Japonya’nın da aralarında bulunduğu 60’ın üzerinde ülkeye ihraç edildiğini belirten Torbalı Ticaret Odası Başkanı Abdulvahap Olgun, “Torbalı ovasında 400 bin tondan fazla domates üretiliyor. Eskiden alternatif ürün elde edilemediği için domatesler tarlada kalabiliyordu. Artık domatesler kurutulduğu için tarlalarda kalmıyor. Bu güneş açısı, nem oranı ve rüzgar Türkiye’de hiçbir yerde yok. Bu ovada yetişen domates, yine bu ovada kuruyor ve buradaki fabrikalarda işleniyor. Bu da Torbalı’nın bu alandaki önemli bir özelliği” dedi.

Kurutulmuş domateslerin 3,5 Euro’ya kadar ihraç edilebildiğini söyleyen Olgun, “Üretici 30-40 kuruşa domates satıyor. Biz bunu işleyip yeni bir ürün haline getirdiğimiz için domates değer kazanıyor. Kurutulmuş domatesin kullanım alanları, ülkelerin tüketim alışkanlıklarına göre farklılık gösteriyor. İtalyanlar meşhur pizzalarında domates sosunu bu domateslerden yapıyorlar. ABD’de hamburgerciler hamburgerlerinde sos olarak bu domatesi kullanıyor” diye konuştu.

İtalyanların Torbalı ovalarında üretilip organik olarak kurutulan domatesi çok sevdiğini söyleyen Olgun, “Kurutulmuş domates, pizza malzemesi olarak kullanılıyor. İtalya’da meşhur pizzacılarda organik domates soslu pizza olarak satılıyor. İtalyanlar organik domatesi tercih ediyor. Türkiye’den giden domatesler çok ilgi görüyor” dedi. Torbalı halkının da artık Torbalı Kuru Domatesine talep ettiğini ifade eden Olgun “Torbalı’nın kuru domates de kat ettiği yolu gören hemşerilerimiz zamanla bu alternatif ürüne daha da talep göstermeye başladı. Bu talebi gören hem pazarcı esnafımız hem de market işletmelerimiz bu ürüne tezgah ya da reyonlarında yer vermeye başladı.” şeklinde konuştu.

Egede İzmir Haber

Abdulvahap Olgun: “Bir geleneği değiştirdik”

İzmir Valisi Yavuz Selim Köşger, bir dizi temaslarda bulunmak üzere hafta sonu Torbalı ilçesindeydi. İzmir İl Tarım Müdürü Mustafa Özen ile birlikte ilçeye gelen Vali Köşger, silajlık mısır hasadı için biçerdöverin direksiyonuna geçti. Bazı firmaları ziyaret eden Köşger, Torbalı’nın tarım, ticaret ve sanayi potansiyeli ile ilgili detaylı bilgi aldı.

Vali Köşger’e; Torbalı Kaymakamı Ercan Öter, Jandarma komutanı Emre Balci, İlçe Emniyet Müdürü Muhittin Murat Yener, Ticaret Odası Başkanı Abdulvahap Olgun, Ziraat Odası Başkanı Yılmaz Girgin, AK Parti İlçe Başkan Vekili Aydın Mimaroğlu ve diğer protokol üyeleri eşlik etti.

Torbalı Ticaret Odası Başkanı Abdulvahap Olgun da, Vali Yavuz Selim Köşger’e Çapak Bardacık İnciri ikram etti. Abdulvahap Olgun, ikram sırasında, “Bir geleneği değiştirdik. Misafirlerimize artık çikolata ve lokum yerine çiftçimizin o dönem ovamızda yetiştirdiği ürünlerden ikram ediyoruz” dedi.

Vali Köşger’e ilçenin ticaret ve sanayide yakaladığı başarı ile ilgili bilgi veren Olgun, Torbalı’da özellikle; Özbey, Çaybaşı, Subaşı, Yeniköy ve Pancar ovasında yapılan tarımın ilçedeki sanayi kuruluşlarınca desteklenip tarıma dayalı sanayiye ağırlık verdiklerini söyledi.

Karpuz, zeytin kolonyası, kuru domates, incir ve şeftali gibi Torbalı Ovasının simge ürünlerini ziyaretlerde ikram etmeye başladıklarını ifade eden Olgun, tarımsal üretimin önemine dikkat çekti. Tarımda yeni bir hikaye yazılması gerektiğinin altını çizen Olgun, “Pandemi sürecinde bir kez daha anladık ki sanayi üretiminin yanı sıra tarımsal üretimden vazgeçmememiz gerekiyor. Soframıza gelen hiçbir gıda kendiliğinden gelmiyor. Ürünlerimizin ciddi bir üretim aşaması var. Her zaman söylediğimiz gibi bizler tarımdan vazgeçmeden sanayileşmeye devam edeceğiz. Bu sebeple Torbalı olarak tarıma dayalı sanayinin merkezi olmak istiyoruz” dedi.(İHA)