Görme engelliler, tandem bisikletle sınırlarını aşıyor

Bisiklet sürmeyi büyük bir tutku haline getiren katılımcılar, birlikte hareket ederek sosyal hayata aktif rol sağlıyor.
Engelli ve engelsiz bireyler arasında kapsayıcı bir yaşam kültürü oluşturmayı amaçlayan Eşpedal Derneği, sporun birleştirici gücüyle önyargıları yıkıyor. Avrupa Birliği, Birleşmiş Milletler ve yerel yönetimlerin desteklediği projelerle ve bağışlarla erişilebilir ulaşım için çalışan dernek, Türkiye’yi temsil edecek Paralimpik tandem bisiklet sporcuları yetiştirmeyi hedefliyor. Yürütülen uzun soluklu savunuculuk çalışmaları sonucunda tandem bisiklet (B kategorisi), resmen tanınarak yarışlara dahil edildi. Gönüllü görme engelli bireylerin spora erişimi açısından dönüm noktası olan bu gelişmeyle birlikte dernek üyeleri; hafta içi 25-30 kilometrelik şehir turları, hafta sonları ise 50-100 kilometrelik doğa turları gerçekleştiriyor. Ulusal ve uluslararası yarışların yanı sıra çeşitli farkındalık sürüşleri de düzenleyen dernek, bisikletin dönüştürücü gücüyle herkesin eşit şekilde hareket edebildiği bir toplum inşa etmeyi amaçlıyor.

Özgürleştiren yolculuk
Türkiye genelinde yaklaşık 3 bin 500 gönüllüsü olan derneğin başkanı Burcu Yıldız, “Aslında biz sadece bisiklet sürmüyoruz, birlikte hayatı paylaşıyoruz. Bisiklet üzerinde başlayan yolculuğumuz, gittiğimiz yerlerde ve hayatın her alanında devam ediyor. Bu kadar insanı bir araya toplamak maddi imkanlarla sağlanabilecek bir şey değil. Burada bir aile, arkadaşlık ve yol arkadaşlığı ruhu var. Gören ve görmeyen bireyler olarak hiçbir ayrımcılık yapmadan eşit bir şekilde yaşamı paylaşıyoruz. Bisiklet sürmek bizi özgürleştiriyor, hayata bağlıyor ve sosyalleştiriyor. Birbirimize olan ön yargılarımızı pedallarken aşıyoruz ve bisikletin bizim için böyle büyük bir birleştirici gücü bulunuyor” dedi.
Etkinlik ve sürüşleri sosyal medya sayfalarından duyurduklarını ifade eden Yıldız, katılmak isteyenlerin çarşamba ve pazar günleri düzenledikleri turlara gelebileceklerini söyledi.

Yol arkadaşlığı misyonu
İzmir Demokrasi Üniversitesi Öğretim Üyesi ve Eşpedal Derneği Eğitim Sekreteri Öznur Öztunç Kaymak, organizasyonun 10 yıl önce kurulduğunu ve 14 ilde temsilcilikleri bulunduğunu belirtti. Kaymak, “Temsilciliklerimizde çok sayıda bisikletli, gönüllü ve üyemiz yer almaktadır. Dernek olarak hafta içi ve özel günlerde İzmir’de ve farklı şehirlerde sürüşler düzenliyoruz. Hafta sonları yaptığımız uzun sürüşlerde, görme engelli bireylerle gören bireyler tandem bisikletlerle bir araya gelerek yol arkadaşlığı yapıyoruz Belki de en önemli misyonumuz ve bizi burada tutan amacımız budur. Birlikte hareket etmenin gücü gerçekten çok etkileyici” dedi.

Görme engelliler, renk ve bedendeki giysileri artık rahatlıkla akıllı eldiven ile seçecek

Son teknolojiye sahip elektronik aksam ve kameranın bulunacağı akıllı eldiven, kıyafet kombinasyonundan giysi önerilerine kadar modayla ilgili birçok konuda görme engellilerin yardımcısı olacak.

İzmir Ekonomi Üniversitesi (İEÜ) Güzel Sanatlar ve Tasarım Fakültesi Tekstil ve Moda Tasarımı Bölümünden Doç. Dr. Arzu Vuruşkan ile Tasarım Çalışmaları Doktora Programı öğrencisi Başak Süller Zor, korona virüsü nedeniyle oluşan zorlu koşulları da dikkat alarak projeyi hazırladı. Hafif, antibakteriyel ve yıkanabilir bir kumaşla üretilmesi hedeflenen eldivenin üzerinde kamera olacağı, binlerce tür ve renkteki giysilere ait bilgilerin tanımlandığı bir yazılım oluşturularak eldivende yer alan elektronik aksama kaydedilecek.

Türkiye’ye örnek olacak
Görme engelli kullanıcı, akıllı eldivenle giysiye dokunduğunda, kamera giysinin fotoğrafını çekecek ve hangi renk ve modelde olduğunu sesli olarak aktaracak. Ayrıca, seçilen giysiyle hangi modellerin uyumlu olacağına ilişkin önerilerini de sıralayacak. Eldivenin üzerinde yer alan elektronik kısım, rahatlıkla çıkarılabilecek. Bu sayede eldiven, yıkandıktan sonra da defalarca kullanılabilecek. Görme engellilerin hayatını kolaylaştıracak eldivenle ilgili TÜBİTAK’a başvuruda da bulunulacak. İEÜ Mühendislik Fakültesi’nin de desteklediği proje, Türkiye’ye örnek olacak.

Görme engelli bireylerin; giysilerin renk, desen gibi özelliklerine ilişkin bilgileri öğrenebilecek
Doç. Dr. Arzu Vuruşkan, doktora öğrencisi Başak Süller Zor’un teziyle bağlantılı yaptıkları projeye ilişkin detaylar paylaştı. Görme engelli kişiler için; hareketlilik, iletişim, eğitim, giyim ve alışveriş gibi günlük aktivitelerin zorlayıcı olduğuna dikkat çeken Doç. Dr. Vuruşkan, “Bireyin günlük yaşamında önemli bir yeri olan giyim kavramı, görme eksikliği ya da görme kaybı olan kişiler için zor bir duruma dönüşüyor. Bedene uygun kıyafet seçmek veya stil, renk, beden gibi ürün özelliklerini ayırt etmek açısından problem yaşayabiliyorlar. Çoğunlukla, başka kişiden görüş almayı zorunlu kılan bir süreç yaşıyorlar” dedi.

Farklı seviyelerde görme engeli olan bireylerle görüştüklerini, görme engellilerin giyimlerine ve tasarım değerlerine çok önem verdiğini belirten Doç. Dr. Vuruşkan, “Görme engellilere yönelik mobil uygulamalar, projeler ve çeşitli prototipler literatürde bulunuyor; ancak mobil uygulamalar kısıtlı kalabilirken, ürün prototiplerinde ise tasarımsal ve estetik değerler ikinci planda kalabiliyor. Projemizde, kullanıcı odaklı arayüze sahip, estetik açıdan kullanıcıyı tatmin edecek yardımcı teknolojinin geliştirilmesini hedefliyoruz. Geliştirme aşamasında olduğumuz akıllı eldivende yenilikçi malzemeler kullanılarak rahatlık, nefes alabilirlik, hijyen gibi özellikler sağlayacağız” diye konuştu.

Eldiven içerisine entegre edilen teknolojik donanım ve yazılım ile görme engelli bireylerin; giysilerin renk, desen gibi özelliklerine ilişkin bilgileri öğrenebileceklerini aktaran Doç. Dr. Vuruşkan, projede İEÜ Mühendislik Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Pınar Oğuz Ekim ve öğrencileri ile de birlikte çalıştıklarını söyledi. (İHA)

Görme engelli okul arkadaşlarından etkilenen lise öğrencisi Bahadır Alp Selay, dokunmatik ekrana sahip telefon, tablet ve bilgisayar gibi cihazlara çizilen resimlerin titreşimle algılanmasını sağlayan bir proje geliştirdi.

Görme Engelliler Resimleri Titreşimle Hissedecek

İzmir Atatürk Lisesi 10. sınıf öğrencisi Selay, “Kabartgaç” adını verdiği sistem ile görme engelliler için iki boyutlu resimlerin algılanmasını sağlayan bir yazılıma imza attı. Ekrana çizilen şekillerin, parmağa takılan yüzük benzeri bir aparatın titreşimleri sayesinde algılandığı sistem, TÜBİTAK’ın lise öğrencileri için düzenlediği araştırma projeleri yarışmasında bölge birincisi oldu.

Selay, AA muhabirine yaptığı açıklamada, okullarına bu yıl üç görme engelli öğrencinin başladığını, onlar sayesinde görme engellilerin yaşadığı sıkıntıları fark ettiklerini söyledi. Görme engellilerin Braille alfabesi ile yazıları okuyabildiğini fakat resimleri, şekilleri algılamakta zorluk çektiğini dile getiren Selay, onların bu sıkıntısını gidermek için harekete geçtiğini kaydetti.

Selay, projesinin, görme engelli arkadaşlarının sorununa çözüm olacağına inandığını ifade ederek, “Görme engelliler için 2 boyutlu resimleri titreşimle algılatan elektronik bir yüzük tasarladım. Yazıları okuyabiliyorken iki boyutlu resimleri, şekilleri niye algılayamasınlar? Bunun için önce dokunmatik ekrana sahip telefon, tablet ya da bilgisayarlarda kullanılabilecek bir uygulama hazırladım. Uygulamanın yazılımını ben yaptım.” diye konuştu.

Uygulamanın “çiz” ve “hisset” olmak üzere iki seçeneğe sahip bir menüden oluştuğunu anlatan Selay, şöyle devam etti:

“Çiz’i seçerek bir çizim yapıyoruz. Hisset’i seçtikten sonra, ekrana bağlı bir ışık ölçerle iletişimde olan yüzüğün bulunduğu parmağımızı, ekranın üzerinde gezdiriyoruz. Işık ölçer, ekranın fon renginden farklı bir renge sahip çizgilerin üzerine gelindiğinde yüzüğe ‘titre’ komutu gönderiyor. Yüzük titremeye başlıyor ve bize resmi, şekli hissettiriyor.”

– “Renkler ve tonlarını algılayabilecekler”

Selay, projesini daha da geliştirmek için çalışmalarını sürdürdüğünü belirterek, yeni hedefinin, ekrana çizilen resimdeki renklerin ve tonlarının algılanmasını sağlamak olduğunu söyledi.

Resimdeki rengin farklı tonlarının, titreşimin şiddetiyle algılanabilmesini amaçladığını kaydeden Selay, şöyle devam etti:

“Aynı yüzük sayesinde rengin tonlarına göre titreşim verilebilir. Böylece görme engelliler derinliği de algılayabilirler, resmi sanki bir rölyef gibi hissedebilirler. Ekrana çizilen resimdeki farklı renkleri birbirinden ayırmayı istiyorum. Mesela sağ elimize taktığımız yüzükle şekli, resmi hissederken sol elimize taktığımız başka yüzüklerle renklerin her birini ayrı ayrı algılayabiliriz. Her bir renge geldiğinde farklı bir parmak titreyebilir. Görme engellilere resmi algılatmayı amaçlıyorum.”

– Müdür Demirhan: “Maliyeti 30-40 lira”

Okul müdürü Selamettin Demirhan da uygulamanın dokunmatik ekrana sahip tüm telefon, tablet ve bilgisayarlarda kullanılabileceğini söyledi.

Bahadır Alp Selay’ın, eylül ayından beri proje üzerinde çalıştığını aktaran Demirhan, “Projenin maliyeti 30-40 lira. Projenin daha da geliştirilmesi için çalışmalar sürüyor.” ifadelerini kullandı.

Selay’ın projesi, TÜBİTAK’ın lise öğrencileri için düzenlediği araştırma projeleri yarışmasının teknolojik tasarım kategorisinde, İzmir, Aydın, Uşak, Denizli, Manisa ve Muğla illerinden öğrencilerin bulunduğu İzmir Bölgesinde birinci seçilerek, Türkiye final sergisine katılmaya hak kazandı.  (AA)