Sağlığa sessiz tehdit: ‘Dijital bağımlılık’

We Are Social ve Meltwater tarafından hazırlanan Dijital 2025 Türkiye Raporu’na göre, Türkiye’deki aktif internet kullanıcısı 77,3 milyona ulaştı. Türkiye, internet kullanımının en yaygın olduğu ülkeler arasında yer alırken, sosyal medyaya olan ilgi de her geçen gün artmaya başladı. 2025 yılı itibarıyla Türkiye’deki sosyal medya kullanıcısı 60 milyona yaklaştı. Ekran başında ve sosyal medyada geçen süre hızla artarken, uzmanlar ise bunun bir bağımlılığa dönüşmemesi konusunda uyarılarda bulundu.

“4 saatin üstü tehlikeli”
İEÜ Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Oğuz Kılınç, özellikle geceleri yatakta telefonla vakit geçirmenin masum bir alışkanlık olmadığını söyledi. Yatağın başucunda telefonla uyumanın ve gelen her bildirime tepki vermenin uykunun derinliğini azalttığını belirten Prof. Dr. Kılınç, ekran süresinin sınırlandırılması gerektiğini aktardı. Prof. Dr. Kılınç, “Dört saatten uzun süre sosyal medyada ve ekran başında vakit geçirmek, sağlığımız açısından tehlikeli. Sosyal medya molaları verilmesi, masa başında egzersiz yapılması ve uykudan en az yarım saat önce ekranlardan uzak durulması şart. Özellikle gençlerin ve çalışanların bu konuda bilinçlenmesi büyük önem taşıyor” diye konuştu.

“Ölümcül sonuçları var”
Ekran bağımlılığının sadece ruhsal değil, fiziksel bir tehdit de olduğunu söyleyen Prof. Dr. Kılınç, “Uykunun kalitesi düştüğünde, kalp ve damar sağlığı da olumsuz etkileniyor. Hareketsizlik; obeziteye, damar sertliğine ve hatta ölümcül akciğer pıhtılarına yol açabiliyor” dedi. Ekrana uzun süre maruz kalmanın kas-iskelet sistemi rahatsızlıklarını da tetiklediğini belirten Prof. Dr. Kılınç, yanlış oturuş düzeninin de skolyoz (omurga eğriliği) ve bileklerde sinir sıkışmalarına neden olabileceğini ifade etti.

“Depresyon ve kaygıyla bağlantılı”
İEÜ Psikoloji Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin (PUAM) Uzman Klinik Psikoloğu Pınar Aytaçlar, yapılan çok sayıda bilimsel araştırmaya göre sosyal medya bağımlılığının, depresyon ve kaygıyla bağlantılı bulunduğunu ifade etti. Aytaçlar, “Araştırmalar, depresyon ve kaygı düzeylerinin sosyal medya kullanımını etkileyebildiğini; aynı zamanda yoğun sosyal medya kullanımının da depresyon ve kaygı düzeyini artırabildiğini gösteriyor. Bu, önemli bir durum. Kişiler, ‘bir şeyleri kaçırma korkusu’ nedeniyle sürekli telefonlarına yöneliyor ve birbirleriyle iletişim halinde kalmaya çalışıyor. Özellikle kadınlarda ve kolektivist toplumlarda bu bağımlılık daha yaygın şekilde görülüyor. Kadınlarda sosyal bağlantı ve aidiyet ihtiyacı; kolektivist kültürlerde ise gruba dahil olma arzusu sosyal medya kullanımını artırabiliyor. Erkeklerde ise rekabet ve oyun odaklı çevrim içi alanlar, daha fazla ilgi çekiyor. Erkekler, internet oyun bağımlılığına daha yatkın” ifadelerini kullandı.

“Geçici bir ‘İyi hissetme’ duygusu oluyor”
Bireylerin, olumsuz duygulardan uzaklaşmak ya da yalnızlık hissini bastırmak amacıyla da sosyal medyada sıkça vakit geçirebildiğini söyleyen Aytaçlar, bu durumun dopamin sistemini tetikleyerek kısa süreli bir ‘iyi hissetme’ duygusu oluşturabileceğini dile getirdi. Sosyal medya ve ekran bağımlılığının azaltılmasında bilinçli farkındalık egzersizleri ve terapi yöntemlerinin etkili olduğunu belirten Aytaçlar, “Sosyal medya, kişiye geçici bir haz sunuyor. Bu geçici rahatlama, uzun vadede ise gerçek ilişkilerden kopuşa, duygusal dengenin bozulmasına ve uyku düzeninde ciddi aksamalara neden olabilir. Bu hazzın yerini dolduracak, yaşama anlam katan alternatif aktiviteler oluşturmak, bağımlılıkla mücadelede önemli bir adım. Yemek yerken telefona bakmak yerine, yemeğin kokusuna ve tadına odaklanmak bile bu farkındalığı artırabilir” dedi.İHA

Ege’de izmir Haber

Dijital Bağımlılığa Karşı Dağ Yürüyüşü

Karşıyaka Kaymakamlığı, Orman Bölge Müdürlüğü ve Olympos Dağcılık Kulübü’nün geliştirdiği proje kapsamında ilçe genelindeki okullarda eğitim gören tüm öğrenciler, hafta sonları Örnekköy Çocuk Ormanı’ndaki etkinliklere davet ediliyor.

Dowm sendromlu öğrencilerin de katıldığı proje kapsamında bir araya gelen farklı yaş gruplarından yaklaşık 50 öğrenci, güne kültür fizik hareketleriyle başlıyor.

Doğa eğitmenlerinin verdiği teorik bilgilerin ardından 5 kilometrelik etapta yürüyen öğrenciler, kamp ve çadır kurmaktan kaya tırmanışına kadar birçok önemli konuda uygulamalı eğitim alıyor.

Öğrencilerin doğada yürüyüşleri ve verilen eğitimler sırasında cep telefonu, bilgisayar gibi dijital cihazlarla ilgilenmelerine izin verilmiyor.

Etkinlik, çeşitli oyunlar oynanarak son buluyor.

– “Digital bağımlığın tek çaresi doğa”

Proje yürütücülerinden öğretmen Gülden Karabudak, AA muhabirine yaptığı açıklamada, geçen yıl görev yaptığı okulda bu projeyi başlattığını, bu sene ise projenin Karşıyaka genelindeki tüm okullara yayıldığını söyledi.

Öğrencilerin doğada kendilerini bulduklarının altını çizen Karabudak, “Çocuklar doğduklarından itibaren dijital bağımlılığa maruz kalıyor. Hepsi dijital hayatın içine doğuyor. Göz sağlığının bozulmasından tutun zihin aktivitesinin hızlanmasına kadar bir çok yan etkisini kendi çocuklarımızda da görüyoruz. Onları doğanın dışında hiçbir şey bu bağımlılıktan kurtaramaz çünkü doğada aynı anda duyularımızı harekete geçiren çok sayıda nesne var. ” dedi.

– “Derslerindeki başarı artıyor”

Karabudak, çocukların doğadayken daha sosyal, barışçıl ve paylaşımcı olduklarını, enerjilerini doğru kullanmalarının da etkisiyle gündelik hayatlarına olumlu yansımaların gözlendiğini dile getirdi.

Projenin bir diğer amacının da öğrencilerin akademik başarısını arttırmak olduğunu belirten Karabudak, şunları söyledi:

“Hareket kabiliyeti arttığı için öğrencilerde beyin aktivitesi hızlanıyor. Bu sayede derslerindeki başarıları da artıyor. Obezite riski azalıyor. Doğada kendilerini daha özgür hissediyorlar. Çocuklar, dört duvar arası olmayan her alanda ruhsal ve bedensel olarak özgürlüğü hissediyor.”

– “Down Sendromlu çocuklara yürümek iyi geliyor”

Ulusal Down Sendromlular Derneği eğitmeni Hürriyet İyidoğan da daha önce dernek olarak doğa yürüyüşlerine katıldıklarını, böyle bir projenin başladığını öğrenince Karşıyaka’daki okullarda eğitim gören üyeleriyle katılım sağladıklarını ifade etti.

Dowm sendromlu hastaların yürümeyi sevmediğini belirten İyidoğan, “Çocuklarımızın kasları çok yavaştı, dengeleri yoktu ama şimdi çok iyiler. Bizim amacımız onların ailelerinden ayrı yaşamalarını sağlamak. Yalnız kaldıkları zaman hayatlarının devam etmelerini istiyoruz.” diye konuştu.

Olympos Dağcılık Kulübü Başkanı Hafize Yiğit de projenin devlet okulları arasında yapılmasının Türkiye’de bir ilk olduğunu savundu.

İlköğretim öğrencisi 10 yaşındaki Eren Moray ise doğadayken telefon veya tablete ihtiyaç duymadığını, daha keyifli anlar yaşadığını söyledi.

İlk kez ormanlık alanda yürüyüşe çıktığını ifade eden Asya Erdoğan ise kamp yapmayı çok sevdiğini, eğitimlere her hafta katılacağını ifade etti.  (AA)