Hava kirliliği sigara kadar tehlikeli

Hava kirliliği, radon maruziyeti, kapalı alanlardaki kirleticiler ve genetik mutasyonlar gibi sigara dışı risk faktörlerinin önem kazandığı bu dönemde sigara içmeyen bireylerin de kanser riski açısından göz ardı edilmemesi gerekiyor” diye konuştu.
Sigara, başta akciğer kanseri olmak üzere birçok kanser türünün bir numaralı nedeni olarak biliniyor. Ancak artık sigara kullanmayan kişilerde de akciğer kanserine yakalanma oranlarında ciddi bir artış görüldüğünü belirten Medicana International İzmir Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, sigara dışında artan hava kirliliğinin de kanseri tetiklediğini söyledi. Uzm. Dr. Merda Erdemir ışık, “Dünya genelinde akciğer kanseri, hem erkeklerde hem de kadınlarda kansere bağlı ölümlerin başında geliyor. Ancak son yıllardaki istatistikler, özellikle kadınlarda ve genç yaş gruplarında hastalığın beklenenden daha fazla görüldüğünü ortaya koyuyor. Sigara içmeyen kişilerde akciğer kanseri görülme oranlarındaki belirgin artış, son yılların en dikkat çekici halk sağlığı sorunlarından biri hâline geldi. Hava kirliliği, radon maruziyeti, kapalı alanlardaki kirleticiler ve genetik mutasyonlar gibi sigara dışı risk faktörlerinin önem kazandığı bu dönemde sigara içmeyen bireylerin de kanser riski açısından göz ardı edilmemesi gerekiyor” dedi.

Yüzde 20’si hiç sigara içmeyenlerden oluşuyor
Dünya genelinde akciğer kanseri vakalarının yüzde 15-20’sinin hayatı boyunca sigara içmemiş kişilerden oluştuğunu aktaran Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, “Akciğer kanseri sadece sigara içenlerin hastalığıdır algısı artık geçerliliğini yitiriyor. Artışın en büyük nedenleri arasında hava kirliliği (PM2.5), radon gazı, pasif içicilik, genetik yatkınlık ve kapalı ortam toksinleri yer alıyor. Özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerde hava kalitesinin Dünya Sağlık Örgütü sınır değerlerinin üzerinde seyretmesi, sigara içmeyen bireylerde bile akciğer kanseri riskini artırıyor” ifadelerini kullandı. Vaka analizine bakıldığında özellikle sigara içmeyen kadınlarda akciğer kanserinin görüldüğünü söyleyen Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, “Özellikle adenokarsinom alt tipinin kadınlarda daha sık görüldüğü gözlemlenmiş. Bu durum, hem hormonal faktörlerle hem de kadın akciğer dokusunun çevresel toksinlere karşı daha duyarlı olabileceğine dair tespitler ilişkilendiriliyor. Ayrıca büyük şehirlerde yaşayan kadınların günlük yaşamda daha yüksek düzeyde hava kirliliğine maruz kalması da risk artışında önemli rol oynadığı düşünülüyor” açıklamasını yaptı.

Belirtiler çoğu zaman gözden kaçıyor
Sigara içmeyen kişilerde hastalığın çoğu zaman sessiz ilerlediğini dile getiren Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, geçmeyen öksürük, nefes darlığı, tekrarlayan enfeksiyonlar, göğüs ağrısı, ses kısıklığı ve açıklanamayan kilo kaybının ciddiye alınması gerektiğini vurguladı. “Sigara içmeyen kişilerde kanser riskinin daha düşük olduğunun düşünülmesi, tanıda gecikmelere neden olabiliyor” diyen Uzm. Dr. Merda Erdemir Işık, “Hava kirliliğinden korunmak için HEPA filtreli hava temizleyicileri kullanabilirsiniz, yoğun trafik saatlerinde dış hava aktivitelerini azaltın, evinizi mutlaka havalandırın, mutfak aspiratörlerinin aktif kullanın ve de radon ölçümünü yaptırın” diye konuştu.

Akciğer kanserinde beslenmenin rolü göz ardı edilmemeli

Göğüs Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Gürhan Öz, sağlıklı bir diyetin hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde artırabileceğini vurguladı. Öz, “Beslenme, kanser tedavisinin yerini tutmaz ama tedavi sürecine önemli bir katkı sağlar. Dengeli ve yeterli beslenme, bağışıklık sistemini destekler, tedaviye bağlı yan etkileri azaltır ve hastanın genel direncini yükseltir” dedi.

Akciğer kanseri erkeklerde daha sık görülüyor

Akciğer kanseriyle ilgili güncel verileri paylaşan Prof. Dr. Öz, dünya genelinde 2020 yılında 2,2 milyon yeni vaka tespit edildiğini ve 1,8 milyon kişinin hayatını kaybettiğini söyledi. Türkiye’de erkeklerde en sık görülen kanser türünün akciğer kanseri olduğunu belirten Öz, “Kadınlarda ise bu hastalık beşinci sırada yer alıyor. Erkeklerde görülme oranı, kadınlara göre 3,5 kat daha fazla” ifadelerini kullandı.

Sigara, en önemli risk faktörü

Hastalığın başlıca nedenlerine değinen Prof. Dr. Öz, “Sigara tüketimi akciğer kanserinin en büyük nedenidir. Ancak pasif içicilik, hava kirliliği, asbest maruziyeti ve genetik yatkınlık da riski artırabilir” açıklamasında bulundu.

Belirtiler dikkatle izlenmeli

Akciğer kanserinin erken belirtilerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Öz, en sık görülen semptomları şu şekilde sıraladı:

Solunumla ilgili belirtiler:

• Geçmeyen öksürük
• Kanlı balgam
• Nefes darlığı
• Hırıltılı solunum
• Ses kısıklığı

Genel belirtiler:

• Kilo kaybı ve iştahsızlık
• Sürekli yorgunluk
• Göğüs, sırt ya da omuz ağrısı
• Tekrarlayan akciğer enfeksiyonları

İleri evre belirtiler:

• Kemik ağrıları
• Baş ağrısı, baş dönmesi
• Boyun ya da köprücük kemiği üstünde şişlik

Bu tür belirtilerin uzun süre devam etmesi durumunda, özellikle risk grubundaki bireylerin vakit kaybetmeden uzman bir doktora başvurması gerektiğini söyledi.

Sağlıklı beslenme tedaviye katkı sağlıyor

Prof. Dr. Öz, “Akciğer kanseri hastaları için sağlıklı ve dengeli bir beslenme planı, tedavinin yan etkileriyle başa çıkmalarını kolaylaştırır” diyerek, önerilen besinleri şöyle sıraladı:

Bağışıklık sistemini güçlendiren besinler:

• C vitamini içeren meyveler (portakal, kivi)
• E vitamini kaynakları (badem, fındık)
• Beta-karoten içeren sebzeler (havuç, tatlı patates)
• Omega-3 yağ asitleri (somon, sardalya, ceviz, keten tohumu)
• Protein kaynakları (tavuk, balık, yumurta, baklagiller, yoğurt)

Yan etkileri azaltan öneriler:

• Mide bulantısına karşı zencefil çayı, hafif ve sık öğünler
• Ağız kuruluğuna karşı su tüketimi, yoğurt ve çorba gibi nemli gıdalar
• Bağışıklığı destekleyen sarımsak, zerdeçal ve probiyotik gıdalar

Kaçınılması gereken besinler:

• İşlenmiş et ürünleri (salam, sucuk, sosis)
• Rafine şeker içeren gıdalar
• Alkol ve sigara

Cerrahi seçenekler hastaya özel belirleniyor

Akciğer kanseri tedavisinde cerrahinin de önemli bir yer tuttuğunu belirten Prof. Dr. Öz, tümörün yayılımına göre farklı ameliyat tekniklerinin uygulandığını kaydetti:

• Lobektomi: Akciğerin hastalıklı lobunun çıkarılması
• Pnömonektomi: Akciğerin tamamının alınması
• Segmentektomi veya wedge rezeksiyon: Sadece tümörlü bölgenin çıkarılması
• VATS ve robotik cerrahi: Küçük kesilerle yapılan, hızlı iyileşme süreci sağlayan yöntemler

Takip ve yaşam tarzı düzenlemeleri önemli

Tedavi sonrası yaşamda dikkat edilmesi gerekenlere de değinen Prof. Dr. Öz, “Düzenli doktor kontrolleri, sigarasız bir yaşam, sağlıklı beslenme ve egzersiz alışkanlığı, hastalığın tekrarını önlemede etkilidir. Psikolojik destek de ihmal edilmemelidir” dedi.

Haber Merkezi / İHA

Ege’de İzmir Haber

Akciğer Kanseri Olduğunu Korona Sayesinde Öğrendi

Annesinin ölümüne neden olan koronaya yakalanan Mithat Arıkan’ın (56) kaderini dünyanın başına bela olan bu salgın değiştirdi. Kent Hastanesi’nde yapılan tetkikler sırasında doktorunun akciğer kanserinden şüphelenmesi üzerine ameliyata alınan Arıkan, Covid sayesinde ölümcül hastalıktan kurtuldu. Prof. Dr. Kutsal Turhan aynı seansta hem teşhis koyup hem de kanserli lobu alarak hastayı tedavi ettiklerini belirtirken, Arıkan, “Bir yerde hayatımı ölümcül koronaya borçluyum. Tesadüfen hayatım kurtuldu” dedi.

Bir çocuk babası emekli bankacı Mithat Arıkan’ın annesi Müşerref Arıkan (92) geçtiğimiz Aralık ayında ateşlendi, zatürre tanısı kondu ve hastanede tedavi altına alındı. Tedavi başlanan anne Arıkan’a yaklaşık 2 hafta sonra korona teşhisi kondu. Covid tanısıyla başka hastaneye yatırılan anne Arıkan tüm çabalara karşın kurtarılamayarak vefat etti. 22 Aralık’ta annesini kaybeden Mithat Arıkan evinde karantinaya alınırken, soluk alıp vermede sıkıntı yaşamaya başladı. Covid testi yapıldı, pozitif çıktı. Nefes darlığı şikayetinin artması üzerine İzmir Kent Hastanesi’ne başvuran Arıkan’a tedavi başlandı.

Kontrol tedavisine geldiğinde çekilen akciğer tomografisinde şüpheli nodül gören İç hastalıkları Uzmanı Dr. Hümeyra Amuca Arıkan’ı Göğüs Hastalıkları Uzmanı Jülide Çeldir Emre’ye yönlendirildi. Emre, PET CT tetkiki istedi. PET CT’de akciğer kanseri lehine şüpheler artarken, enfeksiyon nedeniyle biyopsi yapılamadı. Hasta göğüs Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Kutsal Turhan’a yönlendirildi. Nitekim geçtiğimiz 2 Şubat’ta Arıkan ameliyata alındı ve kanserli lop çıkarıldı.

Hayatı bir rastlantıyla kurtulan hasta hakkında bilgi veren Kent Hastanesi Göğüs Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Kutsal şöyle konuştu; “Akciğer kanserinin bu kadar tehlikeli olmasının asıl nedeni hastalığın çoğu zaman geç dönemlere kadar belirti vermeden ilerlemesi ve hastalara ileri evrede teşhis konulduğu için uygulanan tedavilerin yeterince başarılı olmamasıdır. Bu nedenle özellikle 50 yaş üzerinde olan ve sigara içen kişilere yılda bir kez düşük doz bilgisayarlı akciğer tomografisi çektirmelerini veya en azından her yıl düzenli olarak akciğer röntgeni çektirmelerini öneriyoruz. Hastamızda olduğu gibi bazı durumlarda da akciğer kanserini tamamen tesadüf eseri çok erken dönemde yakalayıp tedavi etme şansımız oluyor.

Bazen bir trafik kazası, bazen işe girişte istenen akciğer grafisi, bazen de bu hastamızda olduğu gibi başka bir hastalık şüphesi nedeniyle çekilen akciğer grafisinde hiçbir belirti vermeyen, çok erken evrede akciğer tümörleri rastlantısal olarak görebiliyoruz. Böyle hastalarda cerrahi ile hem aynı seansta hastaya teşhis koymuş hem de hastalıklı akciğer parçasını çıkararak çok yüksek oranlarda tam iyileşme sağlamış oluyoruz. Üstelik artık bu hastalarımızın büyük çoğunluğunu kapalı ameliyat yöntemiyle tedavi edebilmekteyiz. Nodülün yerleşimi nedeniyle kapalı yöntemin uygun olmadığı hastalar için ise kapalı yönteme çok benzer şekilde, küçük bir kesi yaparak, hiç kasları kesmeden aynı cerrahi işlemi gerçekleştirip hastalarımızı sağlığına kavuşturabiliyoruz.

Bu hastamız da hiçbir şikayeti olmayan ve geçirdiği Covid nedeniyle çektirdiği akciğer tomografisinde 1,5 cm çaplı kuşkulu bir nodül saptanan hastamızdı. Aynı seansta hem teşhis koymuş, hem de kanserli lobu alarak hastamızı tedavi etmiş olduk. Patoloji sonucunda hastamızın birinci, yani en erken evrede olduğunun tespit edilmesi bizi daha da sevindirdi. Böylece cerrahi sonrası hiçbir ek tedaviye gerek kalmadan sağlığına kavuşmuş oldu. Hastamızı artık sadece takipler için 3 ayda bir davet edeceğiz.”

Diğer yandan annesini kaybettiği koronaya sadece kendisinin değil, ağabeyinin, eşi ve çocuklarının da yakalandığını, belirti vermeden ayakta geçirdiklerini kaydeden Arıkan, “Ayakta geçirdim ancak annemin ölümünden bir iki gün önce göğsüm sıkışmaya başlamıştı. Nefes alıp vermemde güçlük yaşıyordum. İlaç tedavisi başlandı. Kontroller sırasında da akciğerimde şüpheli tümör görüldü. Şansım varmış. Bir yerde hayatımı ölümcül koronaya borçluyum. Bilmeden hayatım kurtuldu ancak bu da hekimlerimin dikkati ve başarılı bir ameliyatla mümkün oldu” dedi.

Egede İzmir Haber